eISSN:2148-0710 - pISSN:1301-6229 English
Anasayfa  |  Künye   |  Haberler  |  İletişim

Menü

Hızlı Erişim







BİTLİS’TE 1919 MECLİSİ MEBUSAN SEÇİMLERİ VE YAŞANAN OLAYLAR
(Elections of the Chamber of Deputies and the Events Occurred in Bitlis )

Yazar : Label    Label
Türü : Diğer
Baskı Yılı : 25
Sayı : 86
Sayfa : 569-582
Dergiye Geliş Tarihi : 25.03.2021
Yayımlanma Tarihi : 24.05.2021
DOI Number: :
Cite : SUAT ÖZDAĞ , (25). BİTLİS’TE 1919 MECLİSİ MEBUSAN SEÇİMLERİ VE YAŞANAN OLAYLAR. Ekev Akademi Dergisi, 86, p. 569-582. Doi: 10.17753/Ekev1965.


Özet
Osmanlı Devleti XIX. yüzyıldan itibaren eski gücünü kaybedip dağılma sürecine girince, devleti kurtarma arayışları ve demokratikleşme çalışmaları başlamıştır. Bu demokratikleşme sürecinin en önemli aşaması ise 1876 tarihinde ilan edilen Meşruti yönetim ve Meclisi Mebusanın açılmasıdır. Meclisin açılması beraberinde seçim getirmiş ve hükümetin/ yönetimin meclis marifetiyle denetlenmesi sağlanmıştır. Meclis, Birinci Dünya Savaşı sona erdiğinde 21 Aralık 1918 tarihinde Padişah Vahdeddin tarafından kapatıldı. Mondros Mütarekesinden sonra İstanbul Hükümetinin işgallere karşı gerekli direnci göstermemesi ve sessiz kalması halkta huzursuzluğa neden olmuştu. Hükümetin denetlenmesi ve işgalcilerin keyfi davranışlarının engellenmesi için meclis seçimlerinin derhal yapılıp Meclisi Mebusanın açılması elzemdi. Millî Mücadele taraftarları meclisin açılması taleplerini İstanbul hükümetine iletti ve seçim yapılması için baskılar arttırıldı. 2 Ekim 1919’da kurulan ve Anadolu’daki Kuvâ-yi Milliyecilerle iyi ilişkiler içinde olan Ali Rızâ Paşa hükümeti 9 Ekim 1919’da “Mebuslar Seçimine Mahsus Kararname”yi yayınlayarak seçime gitme kararı aldı. Aralık ayının ilk yarısında yapılan seçimler sonucunda 12 Ocak 1920’de savaş şartlarında İstanbul’a ulaşabilen yetmiş iki mebusla meclisin açılışı yapıldı. Ülkenin birçok yerinde çeşitli siyasi çekişmelerin yaşandığı Meclisi Mebusan seçimlerinde, Bitlis Vilayetinde de mebus olmak isteyen kişiler tarafından bazı entrikalar çevrilmiştir. Millî Mücadele taraftarlarının bilinçli yaklaşımları ve Mustafa Kemal Paşanın Bitlis’teki seçimleri yakın takibi sonucu bu entrikalar akim kalmıştır. Özellikle bu olayları planlayan ve Millî Mücadele taraftarlarına iftira atan vali vekili olarak görev yapan Mektupçu Abdulmecid ve ondan sonra göreve getirilen Mektupçu Vehbi Bey bu entrikalar sonucunda görevden alınmışlardır. Bu çalışmada Bitlis Vilayetinde seçimler esnasında yaşanan olaylar arşiv belgeleri ışığında araştırılıp açıklanmaya çalışılmıştır. Bu döneme ait belgeler Genelkurmay Başkanlığı ATESE arşivinden ve Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivinden temin edilmiştir. Belgelerden elde edilen bilgiler araştırma eserler ile desteklenip çalışma bilimsel bir yöntemle hazırlanmıştır. Bu bilgiler ışığında Bitlis Vilayetinde 1919 yılında yapılan Meclisi Mebusan seçimlerine ait olaylar ve sonuçlar kapsamlı bir şekilde ele alınıp değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Meclis, Bitlis, Millî Mücadele, Seçim, Vali.

Abstract
The searching for Democratization and efforts for sustaining Ottoman Empire from dissolution started from 19th Century. The most important phase of this democratization was opening of the Chamber of Deputies and Constitutional Monarchy declared in 1876. Opening of the Chamber of Deputies brought along an election and so it was implemented to monitor the government by the Chamber. The Chamber of Deputies acted in a short time was suspended by the Sultan and reopened in 1908. With the beginning of World War 1 in 1914, the Chamber of Deputies acting like the War council was abolished by the Sultan Vahdettin on December 21, 1918. After the Armistice of Mudros, when the invasions started all over Anatolia, reactions and national organizations started to be created by people. Remaining silent of the Government against invasions and accepting whatever the occupants wanted were not acceptable. With the Arrival of Mustafa Kemal Pasha in Samsun the supporters of the National struggle increased their efforts to save the country. For this purpose, while Erzurum and Sivas Congresses were being held, it was essential that the parliamentary elections were held immediately, and the chamber of Deputies was opened in order to monitor the government and to prevent the arbitrary behaviors of invaders. Requests were conveyed to İstanbul Government and the pressure for elections was increased. The Ali Rıza Pasha Government established on October 2, 1919 and having a good relationship with Turkish revolutionaries in Anatolia decided to hold an election by issuing the ‘’Decree for the Election of Deputies’’ on October 9, 1919. Greeks and Armenians did not participate in the elections held in the first half of December. The Chamber, which Vahdettin did not attend to by claiming his illness, was inaugurated on January 12, 1920, with seventy-two deputies who could reach İstanbul under war conditions. In the elections of Chamber of Deputies, which various political conflicts were experienced in many parts of the country, some intrigues were made by people who wanted to be a deputy in Bitlis Province. As a result of the conscious approach of the supporters of the National struggle and the close monitoring of the elections by Mustafa Kemal Pasha in Bitlis, these intrigues failed. Especially the letterman Abdulmecid, who planned the events and slandered the supporters of the National Struggle and served as the deputy governor, and the letterman Vehbi Bey, who was appointed after him, were dismissed as a result of these intrigues.

Keywords
Chamber, Bitlis, National Struggle, Election, Governor.

Gelişmiş Arama


Duyurular

    Yayın Kabulü

    Kıymetli Yazarlarımız,

    Dergimizin 86. sayısı yayımlanmıştır. 

    Dergimizin 87. sayısı (yaz sayısı) için makale kabulu sona ermiştir. 88. sayımız (bahar sayısı) makale kabul edilmektedir. 

     Dergimiz 2021 yılı itibariyle derleme çalışmaları kabul etmemektedir. 

    Kıymetli Yazarlarımız,

    Dergimizin "Hakkımızda" menüsünü inceledikten sonra makalelerinizi dergi sistemine yüklemenizi rica ediyoruz. 

    Dergimize gönderilen çalışmalarda TR Dizin Başvuru Koşulları ve Dergi Değerlendirme Kriterleri gereğince araştırma etiğine yönelik neler yapıldığı ve araştırmanın hangi etik kriterler dikkate alınarak hazırlandığı açıklanmalıdır. Ayrıca araştırmaların niteliğine göre etik kurul belgesi veya uygulama izni makalenin ekinde verilmelidir. Dergimizin 2020 yılı ikinci sayısı itibariyle bütün çalışmalar için bu kurallar işletilecektir.

    Sayın Yazarlarımız, 1 Ocak 2019 itibariyle dergimizde yayımlancak makalelerin intihal raporlarının da dergimize iletilmesi gerekmektedir. İntihal raporlarında kabul edilebilir benzerlik oranı %15'tir ve makalenin tamamının ayrıntılı raporu gerekmektedir.

    ÇALIŞMALARINIZLA İLGİLİ İSTEK VE SORULARINIZI, SADECE dergi@ekevakademi.org ADRESİNDEN E-POSTA OLARAK YA DA MAKALE TAKİP SİSTEMİ ÜZERİNDEN MESAJ YOLUYLA İLETİNİZ. 

    EKEV AKADEMİ DERGİSİ'NE GÖNDERİLEN ÇALIŞMALAR EDİTÖR ONAYI ALINMADAN GERİ ÇEKİLEMEZ VE BAŞKA BİR DERGİDE YAYIMLANAMAZ. GÖNDERDİĞİNİZ ÇALIŞMALARIN TELİF HAKKI DERGİYE AİT OLUP AKSİ DURUMDA OLUŞABİLECEK SORUNLARDAN YAZAR SORUMLUDUR.

    DERGİMİZDE YAYIMLANAN MAKALELERİNİÇERİĞİNDEN VE İÇERİĞİNDE YER ALAN İFADELERDEN MAKALE YAZAR/YAZARLARI SORUMLUDUR.

    Yazı gönderme ve kabul işlemleri artık sitemizdeki menüden ulaşılabilen Makale Takip Sistemi vasıtasıyla online olarak gerçekleştirilmektedir.Yazarlarımız Makale Takip Sistemi'ne üye olup üyelik onay işleminden sonra yazılarını Sistem üzerinden gönderebilmektedir.

    UYARI!! LÜTFEN GÖNDERECEĞİNİZ MAKALELERİ YAZIM VE YAYIN KURALLARIMIZA GÖRE YENİDEN GÖZDEN GEÇİREREK GÖNDERİNİZ.



Adres :
Telefon : Faks :
Eposta :dergi@ekevakademi.org

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri