eISSN:2148-0710 - pISSN:1301-6229
Home  |  Legal   |  News  |  Contact   |  Türkçe

Quick access







ŞÎA İMÂMİYYE’NİN HUMUS ANLAYIŞI VE TAHLİLİ
(İMÂMÎ SHÎ'Î’s UNDERSTANDING OF KHUMS (1/5 tax) AND ITS ANALYSIS )

Author : Hasan Ellek    
Type : Copyright
Printing Year :
Number :
Page :


Özet
Şîa İmâmiyye, humus/beşte birlik vergi konusunu, ayrı müstakil bir bölüm olarak ele almış ve ona diğer fıkıh ekollerden daha fazla önem vermiştir. Ganimet kelimesinin sözcük anlamından hareket ederek ve imamlardan gelen rivayetlere dayanarak, ayrıca humusla ilgili âyete getirdikleri farklı yoruma binaen, elde edilen her türlü kazanç/geliri ganimet kapsamına dâhil etmişlerdir. Dolayısıyla Şîa İmâmiyye’ye göre sadece savaş yoluyla elde edilen şeylerden değil; ticaret, sanayi, ziraat, işçilik vb. yollarla elde edilen her türlü kazanç/gelirden humus/ beşte birlik vergi verilmesi gerekir. Onlara göre ayrıca maden, define, haramla karışmış mal, deniz ürünleri ve Müslümanın zimmîye sattığı araziden de beşte birlik vergi verilmesi gerekir. Mükellef, yılsonunda elde ettiği gelir/kazancı hesaplar ve yıllık ihtiyacından artan kısmın beşte birini humus/beşte birlik vergi olarak verir. Şîa İmâmiyye’ye göre beşte birlik vergi olarak toplanan mal altıya bölünür. Allah (c.c) ve Rasûlü’ne (s) ait iki hisseyi veraset yoluyla, Allah Rasûlü’nün (s) yakınlarına ait üçüncü hisseyi ise asil olarak imam alır. İmam zahir ise bizzat kendisi; gaib ise onun yerine geçen naibi alır. Geri kalan diğer üç hisse ise, sadece Ehl-i Beyt’ten olan yetimlere, ihtiyaç sahibi kişilere ve harçlıksız yolda kalmışlara verilir. Ehl-i Sünnet fıkıh ekolleri, Hz. Peygamber (s) ve Hulefâ-i Râşidîn’in (r. anhum) uygulamalarına dayanarak beşte birlik verginin, sadece savaş yoluyla edilen ganimet, maden, define ve deniz ürünlerinden alınması gerektiğine hükmetmiştir. Onlara göre beşte birlik vergi olarak toplanan mal, kamu hizmetinde kullanılmak ve yetimler, ihtiyaç sahibi kişiler ile harçlıksız yolda kalmışlar arasında dağıtılmak üzere beytülmala konur.

Anahtar Kelimeler
Humus, Şîa İmâmiyye, Ganimet, Ehl-i Beyt.

Abstract
İmâmî Shî'î considers khums (1/5 tax) an individual subject and attaches more importance to it than other Ahl-i Tradition fiqh schools. With reference to the word definition of booty/al-Ghanima and basing their claims on the rumors from Imams; and taking as a basis various interpretations of the corresponding verse, they consider any kind of revenues/earnings (war) booty. Hence according to İmâmî Shî'î, deduction of khums (1/5 tax) is necessary, not only from war booty but also from; commerce, industry, agriculture, workmanship etc. related revenues as well. They also think that mentioned deduction of 1/5 tax applies to mining, found treasures, sea products, goods mingled with haram and the the lands sold to dhimmi (zimmî) by the Muslims. Taxpayer shall calculate the revenues by the end of the year and the amount that remains after deducting the annual expense/needs of the taxpayer is subject to 1/5 deduction as tax. According to İmâmî Shî'î; revenues collected as 1/5 tax; should be divided into six parts. Imam shall receive Allah (c.c) and Prophet’s (s) two shares by inheritance and the third share which stands for the prophet’s kinsmen, as principal. If the Imam is present; he will receive it in person, if he is absent; delegated Imam will receive it. Remaining three lots are given only to Ahl al- Bayt (the family of the prophet) orphans, those who are in need and stranded without pocket money. Ahl-i Tradition fiqh schools states that taking as a basis the practices by the prophet (s) and Rashidun Caliphs; 1/5 tax deduction is valid only for war booty, mines, found treasure and sea products. According to them; 1/5 tax deduction is put into the treasury of Islamic state; to be used for public services, to be distributed to: orphans, those who are those who are in need and stranded without pocket money.

Keywords
Khums, İmâmî Shî'î, Booty, Ahl al-Bayt.

Advanced Search


Announcements


Adress :
Phone : Fax :
Email :dergi@ekevakademi.org

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri